Za nami spotkanie psychoedukacyjne „Kapibara i przyjaciele, czyli o tym, jak bardzo jesteśmy różni i jak różnie reagujemy na stres”. Uczniowie z psychologiem wzięli pod lupę ludzkie emocje, działanie mózgu oraz mechanizmy, które rządzą nimi w trudnych momentach. Warsztaty pokazały, że choć różnimy się w swoich reakcjach na stres, to każda z tych odpowiedzi jest naturalna, biologicznie uzasadniona i ma na celu nasze przetrwanie.
Podczas zajęć, opierając się między innymi na teorii poliwagalnej, odczarowaliśmy skomplikowany język medyczny i przenieśliśmy go w świat natury, aby zobrazować trzy oblicza naszego układu nerwowego. Stan bezpiecznego zaangażowania porównaliśmy do „kapibary w spa” – to moment, w którym czujemy wewnętrzny spokój, rozluźnienie i otwartość na innych. Z kolei reakcję współczulną „walcz lub uciekaj” idealnie oddaje metafora „misia walczącego z pszczołami”. Gdy goni nas termin sprawdzianu lub wchodzimy w konflikt, możemy stać się jak stajemy się jak rozjuszony niedźwiedź – nie ma czasu na analizę, tętno szybuje w górę, a w ciele buzuje adrenalina. Kiedy jednak stresu jest zbyt dużo, układ nerwowy uruchamia reakcję grzbietową, czyli tryb „strusia w piasku”. To stan zamrożenia, w którym organizm odcina energię, pojawia się bezsilność i przemożna chęć schowania się przed całym światem.
Nasza psycholog Katarzyna Augustyńska nawiązując do słynnej książki popularnonaukowej Roberta Sapolskiego „Dlaczego zebry nie mają wrzodów”, wyjaśniła kluczową różnicę między ludźmi a dzikimi zwierzętami. Zebra po ucieczce przed lwem natychmiast resetuje napięcie i wraca do spokojnego skubania trawy. My, ludzie, potrafimy natomiast analizować przeszłość i zamartwiać się o przyszłość, przez co utrzymujemy stan walczącego misia przez całe tygodnie, co niszczy nasze zdrowie. Za ten stan odpowiada ciało migdałowate – mała struktura w mózgu działająca jak wewnętrzny alarm dymny, która bez udziału naszej świadomości decyduje o zagrożeniu i błyskawicznie przełącza nas w tryb przetrwania.
Najważniejszą, praktyczną częścią warsztatów była nauka świadomej regulacji tego alarmu poprzez trening nerwu błędnego, który łączy mózg z ciałem i potrafi wyhamować stres. Uczestnicy poznali i osobiście przećwiczyli konkretne techniki jego stymulacji. Pierwszą z nich było oddychanie przez prawą dziurkę nosa, które pomaga aktywować lewą półkulę mózgu, logicznie uporządkować emocje i wyciszyć nadaktywne ciało migdałowate. Drugą metodą były ćwiczenia bilateralne, czyli dwustronne, polegające na naprzemiennej stymulacji lewej i prawej strony ciała poprzez kontrolowane ruchy gałek ocznych lub delikatne, rytmiczne opukiwanie ramion. Ta technika błyskawicznie integruje obie półkule mózgowe, obniża poziom lęku i pozwala układowi nerwowemu poczuć bezpieczny grunt pod nogami. Omówione zostały również inne ćwiczenia wyciszające. Dzięki tej wiedzy uczestnicy wyszli z warsztatów z praktycznymi narzędziami, które pomagają bezpiecznie wracać z trybu walki czy zamrożenia do stanu spokojnej kapibary.
